Στη λύση της κοινοπρακτικής έκδοσης ομολόγου κατέφυγε το υπουργείο Οικονομικών, ακολουθώντας ουσιαστικά τη μέση λύση, προκειμένου να κατευνάσει τις αγορές που πιέζουν ασφυκτικά. Έτσι μπορεί να μην κατέφυγε στην λύση της ιδιωτικής τοποθέτησης που παρέχει μεν ασφάλεια αλλά θα έστελνε αρνητικό σήμα στις αγορές, αλλά από την άλλη μεριά απέφυγε και τη δημοπρασία, αφού είναι πολύ πιθανόν με τα σημερινά δεδομένα, να κατέληγε σε “αιματοχυσία”.
Ακόμα κι έτσι, με τη κοινοπρακτική έκδοση ομολόγου 5ετούς διάρκειας, από την οποία αναζητούμε τουλάχιστον 3 δισ ευρώ, οι “απώλειες” αναμένονται βαριές, αφού σύμφωνα με εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών το επιτόκιο θα διαμορφωθεί στα επίπεδα του 6%, ενώ ουδείς τολμά να διανοηθεί στο οικονομικό επιτελείο τη περίπτωση να μη καλυφθεί η έκδοση και να χρειαστεί να τη καλύψουν οι ανάδοχοι (Credit Suisse, Deutsche Bank, Eurobank EFG, Goldman Sachs International, Morgan Stanley, Εθνική Τράπεζα), αφού τότε η πίεση θα γίνει αφόρητη.

 του Γιώργου Παππού

Κι ενώ υψηλόβαθμος αξιωματούχος του υπουργείου Οικονομικών τόνιζε ότι “αν και είχαμε καλύψει τις δανειακές ανάγκες του Ιανουαρίου, βγαίνουμε εκ νέου για μας περίμεναν οι αγορές” η “ψαλίδα” στα 10ετή ομόλογα άνοιξε έως τις 318 μονάδες, που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ, ενώ στα 5ετή- όπου οι επενδυτές “έτρεξαν” να πάρουν θέση εν όψει της έκδοσης- η “ψαλίδα” άνοιξε έως τις 407 μονάδες βάσης!
Η... καλή είδηση της ημέρας από το μέτωπο των αγορών ήρθε από το διαχειριστή ομολόγων της Schroders Nick Gartside. Σε συνέντευξή του στην βρετανική ιστοσελίδα citywire.co.uk, ο Gartside, ο οποίος εξέφρασε και τις αμφιβολίες του για τη δυναμική της ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών, ξεχώρισε τα ελληνικά ομόλογα ως επενδυτική ευκαιρία, σημειώνοντας, μάλιστα, ότι “στην Ευρώπη, μία ευκαιρία που βλέπω είναι η Ελλάδα. Αγοράζουμε ελληνικά ομόλογα. Θεωρώ την Ευρώπη ως ένα πολιτικό σύμπλεγμα και γι΄ αυτό το λόγο δεν πιστεύω πως η Ελλάδα θα βγει από την Ε.Ε.”

Προβόπουλος
Η χθεσινή ημέρα σημαδεύτηκε κι από τη παρέμβαση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας στους FINANCIAL TIMES, ως απάντηση στα σενάρια περί αποχώρησης της Ελλάδας από την Ευρωζώνη. “Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία είναι ιδιαίτερα σοβαρό. Όμως, η βασική ερώτηση είναι αν θα πρέπει να λυθεί εντός ή εκτός Ευρωζώνης. Η απάντησή μου είναι ότι θα είναι σαφώς ευκολότερο να λύσεις αυτά τα προβλήματα παραμένοντας στην Ευρωζώνη. Όσοι υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα θα καταλήξει να φύγει από τη ζώνη του ευρώ δεν πιστεύουν τη θέληση της χώρας να προχωρήσει σε μείωση του Ελλείμματος της και να εφαρμόσει τις προσαρμογές στο κόστος αλλά και τις διαρθρωτικές αλλαγές που χρειάζονται προκειμένου να ανακτηθεί η ανταγωνιστικότητα. Υποστηρίζουν ότι η υποτίμηση ενός εθνικού νομίσματος θα είναι το μαγικό ραβδί που θα οδηγήσει σε αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας. Υπάρχει αυτή η περίπτωση;”, τονίζει μεταξύ άλλων στο άρθρο του ο Γ. Προβόπουλος, σημειώνοντας με νόημα ότι η έξοδος από τη ζώνη του Ευρώ συνεπάγεται τα εξής:
Κάθε υποτίμηση του νέου νομίσματος θα ενίσχυε το κόστος των εισαγωγών, ενισχύοντας τον πληθωρισμό.
Η νομισματική πολιτική δεν θα είχε την αξιοπιστία αυτής που εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ως αποτέλεσμα οι προοπτικές του πληθωρισμού θα ενισχύονταν.
Οι πιθανότητες για νέες υποτιμήσεις θα διευρύνονταν, αυξάνοντας το risk premium τόσο για το νόμισμα όσο και για τη χώρα.
Εξαιτίας των παραπάνω θα ενισχύονταν τα ονομαστικά επιτόκια, οδηγώντας σε αύξηση του κόστους χρηματοδότησης του δημοσίου χρέους και πλήττοντας τη δημοσιονομική προσαρμογή. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο θα απορροφούσαν χρηματοδοτήσεις από άλλους παραγωγικούς τομείς.
Το κόστος μετατροπής του νέου νομίσματος στα άλλα νομίσματα των κρατών της ευρωζώνης θα επανερχόταν στο προσκήνιο, αναχαιτίζοντας το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Η αβεβαιότητα για την πορεία της συναλλαγματικής ισοτιμίας με το ευρώ θα αύξανε το κόστος για τις επιχειρήσεις, πλήττοντας και αυτή το εμπόριο και τις επενδύσεις.
Το χρέος σε ευρώ θα μετατρεπόταν σε χρέος σε συνάλλαγμα. Κάθε υποτίμηση του νέου νομίσματος θα ενίσχυε αυτό το χρέος.
Η Ελλάδα δεν θα ωφελούνταν πλέον από τις οικονομίες κλίμακας, μεταξύ των οποίων και η διεύρυνση της συναλλαγματικής αγοράς, γεγονός που μειώνει τη μεταβλητότητα των τιμών και οφείλεται στην ύπαρξη της Ευρωζώνης
“Η ελληνική οικονομία αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η αλήθεια είναι ότι θα έχει λιγότερο κόστος για την Ελλάδα να λύσει τα προβλήματά της εντός της Ευρωζώνης. Αντί για ελληνική τραγωδία, μία καλύτερη παρομοίωση για τα ελληνικά προβλήματα είναι η «Οδύσσεια» του Ομήρου” επισήμανε ο Γ. Προβόπουλος στη πλέον αιχμηρή “γωνία” του άρθρου του, καταλήγοντας: “Σε αυτό το έπος οι σειρήνες παρότρυναν τους ναυτικούς να πέσουν στη θάλασσα, όπου θα έβρισκαν τον θάνατο. Αυτοί που υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα θα πρέπει να φύγει από την Ευρωζώνη είναι σαν τις σειρήνες του Ομήρου. Η Ελλάδα δεν θα υποκύψει σε αυτά τα κελεύσματα, αλλά θα εφαρμόσει τα απαραίτητα, τολμηρά μέτρα. Το μέλλον της οικονομίας της είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το μέλλον της Ευρωζώνης.

Οικονομία
Την ίδια ώρα διεθνείς και εγχώριοι αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου αλυσιδωτών αρνητικών επιπτώσεων στη πραγματική οικονομία, λόγω του εκρηκτικού Δημόσιου Χρέους και του αυξανόμενου κόστους εξυπηρέτησης του, στον απόηχο των σχετικών συστάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας προς τις Κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν έντονες δημοσιονομικές ανισορροπίες. "Κλειδί" χαρακτηρίζεται η δυνατότητα των τραπεζών να διατηρήσουν σε υψηλά επίπεδα τη ρευστότητα τους ακόμα και μετά το κλείσιμο της στρόφιγγας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όπως επισημαίνει η Κριστίνα Τορέγια της FITCH: “Οι ελληνικές τράπεζες, κυρίως εκείνες που έχουν μεγαλύτερη εξάρτηση από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, αντιμετωπίζουν τη πρόκληση της αντικατάστασης της από πιο παραδοσιακές πηγές χρηματοδότησης, όπως οι καταθέσεις, καθώς και της βελτίωσης της συνολικής τους ρευστότητας”.
Το ντόμινο που φοβούνται οικονομικοί παράγοντες της χώρας είναι ότι οι μεγάλες δανειακές του Δημοσίου και τα υψηλά επιτόκια των ελληνικών τίτλων, που ήδη ασκούν έντονη πίεση στα επιτόκια δανεισμού των τραπεζών με κόστος μόνο για φέτος περίπου 500 εκατ. ευρώ λόγω των spreads, θα κλείσουν τις στρόφιγγες ρευστού στην αγορά ενώ βέβαιη θεωρείται και η αύξηση των επιτοκίων, με αποτέλεσμα τον στραγγαλισμό των μικρομεσαίων και ορατό το κίνδυνο για ύφεση διαρκείας και αύξηση της ανεργίας.
Με αυτά τα δεδομένα τίθενται, άλλωστε, σε αμφισβήτηση οι στόχοι για ταχεία ανάκαμψη από το δεύτερο εξάμηνο του έτους. Ενώ το Πρόγραμμα Σταθερότητας προβλέπει ύφεση 0,3% φέτος και ανάπτυξη 1,5% το 2011, η Κομισιόν δεν διαφοροποιείται ως προς το 2010 αλλά βλέπει ανάπτυξη μόλις 0,7% το 2011, ενώ ο ΟΟΣΑ θεωρεί ότι φέτος η ύφεση θα φτάσει στο 0,7% πριν οι ρυθμοί ανάπτυξης "τρέξουν" με 1,6% το 2011.

ΔΝΤ: Εκ βάθρων μεταρρύθμιση του Ασφαλιστικού
Αμφισβήτηση δεν υπάρχει, όμως, μόνο για τις προβλέψεις επί των ρυθμών ανάπτυξης, αλλά και τις προοπτικές μείωσης του Χρέους. Σε έκθεσή της η Goldman Sachs, εκτιμά ότι το Δημόσιο Χρέος θα μπορούσε να εκτιναχθεί σε επίπεδα έως και 200% του ΑΕΠ έως το 2030, αν οι σημερινές δημοσιονομικές πολιτικές διατηρηθούν σε συνδυασμό με τις υπάρχουσες δημογραφικές τάσεις.  Το ερώτημα που τίθεται δεν αφορά στην ανάγκη δομικών δημοσιονομικών προσαρμογών, αλλά κυρίως στην έκτασή τους προκειμένου να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα, αναφέρει η έκθεση, στην οποία μεταξύ άλλων συγκρίνεται η δημοσιονομική κατάσταση της Ελλάδας με την αντίστοιχη της Ισπανίας και από την οποία προκύπτει ότι η Ελλάδα βρίσκεται «σε πολύ δυσχερέστερη θέση».

Δημόσιο Χρέος
Η GS εκτιμά ότι το Δημόσιο Χρέος θα διαμορφωθεί στο 110% του ΑΕΠ για το 2009, διπλάσιο από της Ισπανίας, και ότι βραχυπρόθεσμα οι υπάρχουσες τάσεις θα διατηρηθούν, έως ότου με το πέρασμα του χρόνου εμφανιστούν τα πρώτα σημάδια δημοσιονομικής προσαρμογής και καθώς θα αξιολογείται η ικανότητα των κυβερνήσεων να περικόπτουν δημόσιες δαπάνες, ακόμα και υπό τον κίνδυνο του σοκ για τους ρυθμούς ανάπτυξης. “Το υψηλό κόστος δανεισμού έρχεται να "στοιχειώσει" την κυβέρνηση, επιβάλλοντας ένα "βαρύ" πρόγραμμα εξυπηρέτησης του χρέους για τα επόμενα πέντε χρόνια”, σημειώνει η GS, συμπληρώνοντας ότι “από αυτή την άποψη, η Ελλάδα θα πρέπει να συγκεντρώσει ρευστότητα για αυτές τις υποχρεώσεις της πριν ακόμα προλάβει να κάνει το πρώτο βήμα προς τη δημοσιονομική προσαρμογή. Η μεγαλύτερη πρόκληση της κυβέρνησης τους επόμενους μήνες θα είναι να πείσει τις αγορές ότι το σχέδιό της όχι μόνο είναι ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο, αλλά και ότι μπορεί να επαναφέρει την οικονομία σε ένα βιώσιμο μονοπάτι”. Αυτό που προκαλεί ιδιαίτερη αίσθηση είναι ότι αν και ο Οίκος εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τελικά το Ecofin θα βοηθήσουν την Ελλάδα κάνοντας αποδεκτό το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης, υπάρχουν επιφυλάξεις ως προς το κατά πόσο τα μέτρα θα φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Χθες, άλλωστε, ολοκληρώθηκε η 10ήμερη επίσκεψη του κλιμακίου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, που πέρασε από “κόσκινο” τις υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών στο πλαίσιο της τεχνικής υποστήριξης που έχει ζητήσει η χώρα μας για το τρόπο σύνταξης και ελέγχου εκτέλεσης του Προϋπολογισμού. Πληροφορίες αναφέρουν ότι όσον αφορά στο Πρόγραμμα Σταθερότητας, εξέφρασαν την ικανοποίηση τους για την αναλυτική παράθεση των μέτρων της επιδιωκόμενης δημοσιονομικής προσαρμογής για το 2010, αλλά εκεί που εξέφρασαν για μια ακόμα φορά τον προβληματισμό τους, είναι οι προοπτικές του Ασφαλιστικού συστήματος.
Με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν σήμερα, το δημοσιονομικό κόστος λόγω του συνταξιοδοτικού συστήματος αλλά και του συστήματος Υγείας, σε βάθος χρόνου θα διαμορφωθεί σε διπλάσια επίπεδα σε σύγκριση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, που αντιμετωπίζουν ανάλογο πρόβλημα γήρανσης του πληθυσμού. Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι το 2050 οι δαπάνες για συντάξεις θα φτάσουν στο 24% του ΑΕΠ, από περίπου 12% σήμερα, καθιστώντας επιτακτική- σύμφωνα με τους αναλυτές του ΔΝΤ- την εκ βάθρων μεταρρύθμιση του συστήματος, με έμφαση στις δραστικές περικοπές των πρόωρων συντάξεων, στην επανεξέταση των κριτηρίων χορήγησης αναπηρικών συντάξεων, καθώς και στην ελαχιστοποίηση των περιπτώσεων που χαρακτηρίζονται Βαρέα Ανθυγιεινά.